در این مطلب تمام مسائل مرتبط با پناهندگی را طبق جدیدترین قوانین کانادا و بر اساس اصول حقوقی و قانونی مورد بحث و بررسی قرار دهیم. با ما همراه باشید تا پاسخ تمامی سوالات خود را در مورد این روش مهاجرتی به دست آورده و با کمترین چالش ممکن این پروسه را پشت سر بگذارید.

شرایط پناهندگی در کانادا
افرادی که به هر دلیلی قصد پناهندگی به کانادا را دارند شامل دو گروه هستند:
دسته ی اول افرادی را شامل می شود که کاملا واجد شرایط پناهندگی می باشند. جان این افراد در کشور خودشان در خطر است. اطلاع رسانی به روز و درست، در مورد مسائل حقوقی و قوانین کانادا کمک به سزایی به این افراد می کند و از هر اشتباه احتمالی در مسیر پناهنده شدن آن ها جلوگیری خواهد کرد. چرا که ریسک اشتباه در پروسه پناهندگی بر خلاف دیگر راه های مهاجرت به کانادا بسیار بالا و تقریبا غیر قابل جبران است.

اولین اشتباه در این مسیر ، آخرین اشتباه شماست!
دسته دوم در واقع شرایط پناهنده شدن را ندارند اما آن را به عنوان یک مسیر مهاجرتی به کانادا انتخاب کرده اند. در مواجهه با چنین افرادی، وظیفه ی یک کارشناس و وکیل حرفه ای ایجاب می کند تا در مورد سختی ها و مشکلات پناهندگی برای شخص توضیح دهد. در این حالت اهمیت مشورت با یک متخصص کاردان در زمینه ی مهاجرت، بیش از پیش اهمیت دارد.

به چه کسی پناهنده می گوییم؟ شرایط پناهنده شدن در کانادا چیست؟
طبق اعلا رسمی اداره مهاجرت کانادا و محتوای کنوانسیون ژنو، پناهنده به شخصی گفته می شود که به پنج علت اصلی، جانش در خطر باشد یا تهدید به مرگ و شکنجه شده باشد و در صورت بازگشت به کشور خود تحت آزار قرار گیرد. آن پنج مورد به قرار زیر هستند:

دلایل نژادی و ملیت، مذهبی، عقاید سیاسی، عضویت در گروه خاص و گرایشات جنسی
پس دلایلی مثل: اخراج توسط کارفرما، درآمد نداشتن، زندگی سخت، آلودگی هوا ، خفقان در کشور و.. جز شرایط پنج گانه برای شخص پناهنده نیست! مشکل شما باید با یکی از پنج گزینه ی ذکر شده مرتبط باشد تا شرایط یک پناهنده را داشته باشید.

دومین شرط به نقل مکان مربوط می شود. در واقع تغییر شهر یا استان محل زندگی نباید تاثیری در وجود یا کم کردن میزان خطری که شما را تهدید می کند، داشته باشد. با توجه به این مورد، اگر فرد متقاضی با نقل مکان به شهر یا حوزه ای دیگر درکشور خود، دیگر تحت معرض تهدید و خطر نباشد شامل شرایط پناهندگی نمی شود. از طرفی شخص متقاضی نباید از طرف کشور دیگری غیر از کانادا پیشنهاد اسکان و پناهندگی دریافت کرده باشد.

سومین شرط این است که فرد در خطر بایستی الزاما یک مرز بین المللی را رد کرده و از کشور خود خارج شده باشد.

این سه مورد، شروط اصلی هستند که به موجب آن ها، یک شخص را پناهنده محسوب می شود.

انواع کیس های پناهندگی کانادا
طبق محتوای کنوانسیون ژنو، که کشور کانادا نیز یکی از امضا کنندگان و اعضای این معاهده می باشد، و مطابق اعلام رسمی اداره مهاجرت و پناهندگی کشور کانادا، شرایط شخصی که تقاضای پناهنده شدن در این کشور را دارد باید با یکی از پنج وضعیت زیر مرتبط باشد:

1- اجتماعی: این کیس مختص افرادی است که شرایط اجتماعی نامساعدی در کشورشان حکم فرماست. شرایطی مثل جنگ، قحطی و.. که با وجود آن ها فرد قادر به ادامه ی زندگی در کشور خود نبوده و مجبور به ترک آن باشد. لازم است که فرد متقاضی شرایط ذکر شده را اثبات کند.

2- سیاسی: فردی که به خاطر تفکرات سیاسی خود و عضویت در گروه های سیاسی خاص در کشور خود مورد آزار قرار گرفته باشد و در صورت بازگشت به کشور خود در معرض خطر باشد می تواند از این طریق برای پناهنده شدن اقدام کند.

3- مذهبی: شخصی که به واسطه ی عقاید مذهبی یا تغییر دین در کشور مبدا تحت آزار و محرومیت قرار گرفته و جانش در خطر باشد.

4-گرایشات جنسی: اگر فردی به واسطه ی گرایشات جنسی خود تحت آزار و اذیت جسمی قرار گرفته و در صورت بازگشت به کشور در معرض خطر و تهدید جانی باشد، می تواند از طریق مطرح کردن این کیس اقدام به پناهندگی کند.

5- نژادی: این وضعیت مختص اشخاصی است که به دلیل نژاد خود تحت خطر، تمسخر و آزار قرار دارند.

بهترین کیس پناهندگی
لازم است بدانید که بهترین کیس پناهندگی، مرتبط ترین کیس به وضعیت فعلی شماست. شرایطی که علاوه بر قرار گرفتن در یکی از پنج مورد ذکر شده، بتوانید آن را اثبات کنید و نشان دهید که به واسطه ی آن تحت خطر و تهدید جسمی هستید. پس بهترین کیس برای شما بسته به وضعیتی که در آن هستید تعریف می شود و از شخصی به شخص دیگر متفاوت است.

انواع درخواست پناهندگی به کانادا
1- مهاجرت به کانادا از طریق سازمان ملل
در این حالت فرد در معرض خطر از کشور خود به یک کشور ثالث فرار می کند. پس از آن به دفتر سازمان ملل مراجعه کرده و با پر کردن فرم های مربوطه درخواست پناهندگی می کند. پس از آن لازم است منتظر باشد تا سازمان ملل درخواست او را بررسی کند و در صورتی که شرایط او را برای پناهنده شدن مناسب تشخیص دهد، با در خواست او موافق می شود. و با توجه به درخواست فرد به یکی از کشور های امن و عضو کنوانسیون فرستاده می شود.
ایراد این روش، طولانی بودن پروسه ی آن است. یعنی پس از آنکه وضعیت پناهندگی شما مورد تایید سازمان ملل قرار بگیرد، لازم است مدت زمان زیادی و حتی سالها در صف انتظار باشید.

2- پناهندگی از داخل خاک کانادا (Refugee in Land)
این روش نسبت به روش قبلی دارای امنیت بیشتری است اما نقص هایی نیز دارد. در این روش فرد با اخذ ویزای توریستی وارد خاک کانادا شده و پس از آن برای پناهنده شدن در این کشور اقدام می کند. همین موضوع می تواند باعث ایجاد مشکل در پروسه ی پذیرش درخواست پناهندگی گردد. چرا که برای اخذ ویزای توریستی فرد متقاضی وابستگی هایی را در کشور خود مطرح می کند و با استفاده از آنها به افسر مربوطه ثابت می کند که قصد ماندن بیشتر از موعد تعیین شده را ندارد و به کشور خود باز خواهد گشت. اما ارائه ی درخواست پناهندگی، در مغایرت با ادعاهای شما قرار می گیرد . همین امر متقاضی را فردی فریبکار جلوه که قصد فریب دولت کانادا را داشته جلوه می دهد. برای رفع این مشکل نیز لازم است دلایل محکم برای اثبات خطر و تهدید در کشور خود ارائه کنید.
پناهندگی از داخل کانادا به دو حالت ممکن است صورت بگیرد:

ارائه درخواست در فرودگاه
حالت اول زمانی است که فرد متقاضی پناهندگی، درخواست خود را در داخل فرودگاه ارائه می دهد. این روش از ریسک بالایی برخوردار است. زیرا شخص در آن وضعیت وکیلی ندارد و قطعا توسط افسر CBSA بازداشت خواهد شد. در چنین شرایطی لازم است به یک سری سوالات پاسخ دهد که در این پروسه ی پرسش و پاسخ، یک جواب اشتباه ممکن است کلا پروسه ی پناهندگی را با مشکل رو به رو کند. در این حالت نیز امکان صدورRemove Order برای فرد و اخراج از کشور وجود دارد.

حتما شنیده اید که بسیاری از این افراد پس از ورود به کانادا پاسپورت خود را پاره و معدوم می کنند تا در صورت صدور دستور اخراج و دیپورت برای آنها، پاسپورتی وجود نداشته باشد که بتوانند به آن کشوری که از آن آمدند برگردانده شوند.

پناهندگی در کانادا با ویزای توریستی
در حالت دوم شخص به هر شکلی خودش را به کشور امن مورد نظر می رساند. مثل ورود به کشور کانادا از طریق ویزای توریستی یا هرنوع ویزا و حالت دیگری و سپس در خاک کانادا درخواست پناهندگی می کند.
این حالت از وضعیت قبلی امن تر است. در این حالت شما وارد کشور کانادا می شوید و فرصت دارید تا وکیل مناسب پیدا کنید. که در این حالت اکثریت افراد ترجیح می دهند که وکیلی هم زبان و هم فرهنگ خود انتخاب کنند به این امید که با فرهنگ و مشکلات کشور مبدا آشنایی بهتری داشته باشد. پس از صحبت، مشاوره و مطرح کردن پرونده، توضیح میدهید که چرا قصد پناهنده شدن در کانادا را دارید. از دلایل و مشکلات خود و خطراتی که شما را در کشورتان تهدید می کند میگویید. سپس وکیل، وضعیت شما را به زبان قانونی در می آورد و پرونده را برای ارائه در دادگاه و مراجع قانونی آماده می کند و اقدامات لازم را برای شما انجام دهد.

لازم به ذکر است فرد پناهنده می تواند در خاک کانادا وکیل تسخیری داشته باشد. این فرصت برای افرادی که شرایط مالی برای پرداخت حق الزحمه وکیل ندارند بسیار کمک کننده است. افرادی که تحت عنوان پناهنده از کشور های دیگر وارد خاک کانادا می شوند و تحت تاثیر شرایط جنگی یا سایر رخداد های غیر منتظره، تحت فشار های شدید اقتصادی هستند.

البته که تفاوت زیادی از نظر دانش و مهارت و تجربه، بین وکیل تسخیری و وکیل انتخابی که با بررسی و تحقیق، شخصا استخدام کرده اید وجود دارد. و قطعا این تفاوت در کیفیت پروسه ی مهاجرت شما و نتیجه پرونده تاثیر گذار خواهد بود.

تفاوت عمده ی این دو حالت در مدت زمان پروسه است. در حالت اول متقاضیان حتی تا ده سال منتظر بررسی پرونده در سازمان ملل هستند. پس اگر شخص شرایطی دارد که می تواند خود را از طریقی به کشور امن برساند، می تواند در مدت زمان بسیار کوتاه تری به نتیجه برسد.

مراحل درخواست پناهندگی به کانادا
در ابتدا متقاضی پناهندگی با مراجعه به دفاتر وکلای مهاجرت وضعیت و درخواست خود را مطرح میکنند. پس از بررسی های لازم توسط وکیل، پرونده مطابق الفبای قانونی آماده میشود. سپس درخواست آماده شده به سیستم RPD یا Refugee Protection Division ارسال می شود. آنچه در این مرحله از بیشترین اهمیت برخوردار است، صلاحیت پرونده و وضعیت فرد برای پناهندگی می باشد. چرا که شایستگی پرونده شما توسط مراجع قانونی مورد بررسی قرار خواهد گرفت و لازم است که کیس مطرح شده ارزش بررسی را داشته باشد. و شامل یکی از پنج مورد اصلی که در ابتدای مقاله اشاره کردیم باشد. در غیر این صورت در مرحله ی اول درخواست شما رد شده و پس از آن شرایط برای متقاضی بسیار پیچیده خواهد شد. این پروسه ممکن است بین دو تا سه هفته به طول بیانجامد.

پس از آن دو حالت می تواند رخ دهد: در حالت اول درخواست شما مورد پذیرش واقع میشود و تایید میشود که شما شرایط پناهنده شدن را دارا هستید. در این حالت برای شما نامه ی پذیرشAcknowledgment) Letter) صادر خواهد شد.

احتمال دوم حالتی است که درخواست شما رد میشود. که در صورت عدم پذیرش، پروسه ی سختی در پیش خواهید داشت. در چنین حالتی حضور یک وکیل خبره و کارشناس مهاجرتی می تواند بسیار یاری رسان و راهگشا باشد و شانس پذیرش درخواست شما را به صورت قابل توجهی افزایش دهد. توجه داشته باشید که وکیل منتخب شما بایستی عضو CICC باشد و دارای تجربه های کافی مرتبط با مقوله پناهندگی باشد یا می تواند یک وکیل دادگستری از اعضای Law Society باشد. حضور چنین کارشناسی در کنار شما ریسک رد درخواست را کاهش خواهد داد.

پس از قبول درخواست، بین دو تا سه هفته نامه ای دریافت خواهید کرد که طی آن از شما خواسته می شود برای انجام معاینات پزشکی و پروسه ی مدیکال خود اقدام کنید. شما برای انجام این آزمایشات لازم نیست هزینه ای پرداخت کنید. لیستی از پزشکان معتمد اداره مهاجرت کانادا در اختیار شما قرار خواهد گرفت و شما با توجه به منطقه ی که در ان ساکن هستید و سهولت دسترسی به یکی از آنها مراجعه می کنید. توجه داشته باشید پس از دریافت نامه، 30 روز فرصت دارید تا پروسه ی مدیکال خود را انجام دهید. این نامه (که) به همراه Medical شما هست. (پس از دریافت) 30 روز فرصت دارید مدیکال خود را تکمیل کنید.

پس از گذشت ده روز (حدودا) از طی این فرآیند، نامه ای برای شما ارسال خواهد شد. مطابق آن شما باید به آدرس تعیین شده مراجعه کرده و مدارکی را تحویل دهید. این مدارک شامل چهار عکس و پاسپورت شما می باشد. همچنین پروسه ی بیومتریک و انگشت نگاری از شما نیز در همین مرحله انجام میگیرد. در هنگام مراجعه پاسپورت خود را تحویل دهید و و یک کپی برابر اصل پاسپورت را در اختیارتان قرارخواهد گرفت.

پس از گذر از این مرحله باید در انتظار نامه ی Appointment Letter بمانید. مدت زمان انتظار تا دریافت این سند به طور تقریبی بین دو تا سه هفته می باشد. طبق محتوای این نامه شما برای مصاحبه نهایی دعوت می شوید و لازم است در تاریخ تعیین شده در متن نامه در محل مقرر حضور یافته و مصاحبه شوید. جلسه ی مصاحبه نیز با مطرح کردن سوالاتی درباره ی وضعیت و پرونده ی شما پیش خواهد رفت. شما برای این مصاحبه و جلسه آمادگی کافی را خواهید داشت چرا که سوالات احتمالی و روند جلسه و مسائل قانونی مرتبط با پرونده توسط وکیل برای شما توضیح داده خواهد شد و او شما را برای این جلسه آماده می کند تا همه چیز در بهترین حالت خود پیش رود. مدت زمان مصاحبه به طور تقریبی 15 دقیقه می باشد. پس از آن شما آیدی پناهندگی (Refugee ID ) دریافت خواهید کرد که به واسطه ی آن می توانید حساب بانکی باز کنید و از حمایت های پزشکی و درمانی و سایر پشتیبانی های دولتی تعریف شده برای پناهندگان بهره مند شوید. و پس از آن بین دو تا چهار هفته بعد نیز می توانید منتظر Work Permit خود باشید. پس از لحظه ای که وکیل درخواست شما را به سیستم RPD ارسال خواهد کرد تا زمانی که Work Permit را دریافت کنید حدودا دو تا حداکثر سه ماه به طول می انجامد. البته که این زمان ممکن است بسیار کوتاه تر یا طولانی تر باشد. که مدت آن به عوامل مختلفی مثل شرایط فرد، پرونده و شانس متقاضی بستگی دارد.

پس از چهار تا شش ماه نامه ای از سیستم RPD دریافت خواهید کرد که طی آن به شما اعلام می شود اگر مدارک یا مستنداتی دارید ارائه دهید. این مدارک بسته به نوع درخواست شما متفاوت خواهد بود. ممکن است لازم باشد مستندات دینی ارائه کنید یا مدارک مبتنی بر گرایش جنسی و.. . در این حالت نیز جای نگرانی نیست و این روند توسط وکیل شما به آسانی انجام می شود.

پس از ارسال مدارک توسط وکیل دو اتفاق محتمل است. اگر وضعیت پرونده ی شما مصداق بارز پناهندگی باشد و تمامی مستندات در تایید درخواست شما عمل کنند، نیازی به برگزاری و شرکت در دادگاه نخواهید داشت.

اما حالت دیگری هم ممکن است. آن هم تشکیل دادگاهی با حضور قاضی و البته وکیل شما که طی آن می توانید توضیحات تکمیلی ارائه دهید و از شرایط خود دفاع کنید. پذیرش یا رد درخواست شما در همان جلسه توسط قاضی مشخص خواهد شد. در صورت تایید پرونده، شما تاییده (Approval) خود را دریافت خواهید کرد .اما اگر نیاز به بررسی بیشتری باشد، شما نهایتا دو تا سه هفته بعد از جلسه، Decision letter را دریافت خواهید کرد.

اخذ اقامت دائم کانادا از طریق پناهندگی
پس از گذراندن تمامی این مراحل و گرفتن تاییدیه مبنی بر پناهنده شناخته شدن شما، نوبت به درخواست اقامت دائم میرسد. در این نقطه لازم است تمامی مدارک خود که شامل قبولی شما هم می شود را در سیستم IRCC یا اداره مهاجرت ارائه کرده و درخواست اقامت دائم کنید و پروسه ی اقامت دائم پس از جلسه ی دادگاه، حدود یک سال به طول خواهد انجامید. پس مدت زمان تقریبی تا رسیدن به زمان برگزاری دادگاه حدود یک سال می باشد و این مدت زمان از زمان اخذ تاییدیه و پشت سر گذاشتن جلسه ی دادگاه تا رسیدن به اقامت دائم نیز یک سال خواهد بود.